Usługi w zakresie leczenia endometriozy
- Diagnostyka obrazowa endometriozy
- Małoinwazyjna diagnostyka endometriozy EndoRNA qRT- PCR test
- Leczenie farmakologiczne endomeriozy
- Płodność współistniejąca z endometriozą; diagnostyka i terapia
Na endometriozę cierpi co 10 kobieta w wieku rozrodczym. Choroba wiąże się z bólem, zrostami, krwawieniami, niepłodnością… Wciąż jest nieuleczalna.
Czym jest endometrioza ?
Endometrioza to choroba przewlekła, charakteryzująca się obecnością endometrium, czyli błony śluzowej jamy macicy, poza macicą. Jej najbardziej oczywistym objawem jest bardzo dotkliwy ból menstruacyjny, który często rozpoczyna się jeszcze przed miesiączką. Na dolegliwości wynikające z endometriozy cierpi około 10% kobiet w wieku reprodukcyjnym (odsetek chorujących na endometriozę kobiet różni się w zależności od grupy etnicznej). Świadomość z czym wiąże się ta choroba stale rośnie.
Czy endometriozy trzeba się bać?
Dolegliwości mogące wiązać się z endometriozą powinny stanowczo skłaniać do wizyty u ginekologa. Ważne, by konsultacji nie odkładać na później, a objawów nie lekceważyć. Ważne jest też, by endometriozę leczyć – nie zostawiać jej samej sobie. Medycyna się rozwija i choć przyczyny powstawania endometriozy nie są znane, dysponujemy sposobami leczenia farmakologicznego i operacyjnego, a w konsekwencji powstrzymanie postępu choroby.
Gdzie lokalizują się ogniska endometriozy ?
Najczęściej endometrioza lokalizuje się w narządach miednicy mniejszej, czyli macicy, jajnikach, jajowodach, otrzewnej tylnej ściany macicy i prostnicy, a także w pęcherzu moczowym. Cięższe przypadki endometriozy dotyczą jelit i innych narządów jamy brzusznej. W literaturze opisywano występowanie ognisk endometriozy w obrębie gałki ocznej czy mózgu, gdzie komórki endometrialne dotarły drogą krwionośną. Nie można też lekceważyć lokalizacji ognisk endometriozy w bliznach po operacjach brzusznych, nawet tych wykonywanych techniką laparoskopii, czy w poporodowych bliznach w obrębie krocza.
Jakie są najbardziej charakterystyczne objawy endometriozy?
Objawy endometriozy obejmują szerokie spektrum dolegliwości. Najbardziej charakterystyczne są te, które związane są z miejscem pojawienia się ognisk choroby. Mogą występować bolesne menstruacje, nieprawidłowe, nieregularne krwawienia z narządu płciowego, bóle narządowe miednicy mniejszej, bóle podbrzusza i okolicy krzyżowej, ból w czasie współżycia. Mogą też występować objawy jelitowe, np. bolesne wypróżnianie, zaparcia, wzdęcia, nudności, wymioty, a także bóle okolic pachwinowych oraz bolesność lub dokuczliwa zmiana częstości oddawanie moczu. Niewiele osób zdaje sobie z tego sprawę, ale przy endometriozie ból można odczuwać nawet w czasie zwykłych ćwiczeń czy rekreacji.
Należy podkreślić, że ogniska endometriozy przeważnie występują w obrębie macicy, jajników i otrzewnej, dlatego dolegliwości mają najczęściej charakter nasilającego się bólu w miednicy i bolesnych miesiączek.
Czy każda kobieta, która ma bolesne miesiączki może mieć endometriozę?
Prawdą jest, że bolesne miesiączki to jeden z najczęstszych objawów zgłaszanych przez pacjentki, u których rozwija się endometrioza. Jednak ból w okresie menstruacji, może mieć także inną przyczynę. Każda dolegliwość, dyskomfort mogące sugerować endometriozę, mogą też oznaczać łagodne lub złośliwe zmiany rozrostowe narządów, których dotyczą. Dlatego ich pojawienie się nie może być lekceważone przez pacjentki i wymaga ukierunkowanej diagnostyki.
Co może pogarszać endometriozę?
Endometrioza, im wcześniej wykryta, tym mniejsze jest prawdopodobieństwo wystąpienia powikłań, które mogą znacząco pogorszyć komfort życia codziennego. Niezwłoczne leczenie, zwiększa szansę na spowolnienie rozwoju choroby lub jej zahamowanie. Endometrioza jest schorzeniem postępującym, może stopniowo uszkadzać inne organy wewnętrzne. Ponadto, przedłużające się stany zapalne powodują podrażnienia otrzewnej, powodują zrosty, które mogą w sposób nieodwracalny doprowadzić do zmian anatomicznych. Zatem zaniechanie diagnostyki i leczenia stanowi główny czynnik ryzyka podwyższenia stopnia zaawansowania i pogorszenia stanu pacjentki.
Czy endometriozę można wyleczyć?
Endometrioza jest schorzeniem postępującym, nie można jej wyleczyć. Każda forma leczenia, zwiększa szansę na spowolnienie rozwoju choroby lub jej zahamowanie, lecz zawsze istnieje możliwość nawrotu objawów choroby.
Jak endometrioza wpływa na płodność?
Wokół endometriozy narosło wiele mitów, jednym z najczęstszych jest przekonanie, że choroba przekreśla szanse na zajście w ciążę. Aktualne dane naukowe pokazują jednak dużo bardziej złożony i optymistyczny obraz (wg ekspertów Society of Endometriosis and Uterine Diseases).
Rezerwa jajnikowa
U części pacjentek może się obniżać (co pokazuje obniżony poziom AMH). To właśnie rezerwa jajnikowa, a nie sama endometrioza wpływa na płodność.
Jakość komórek jajowych i zarodków
Jakość oocytów, odsetek nieprawidłowych zarodków oraz żywych urodzeń jest porównywalny u kobiet zdrowych oraz chorujących na endometriozę.
Receptywność endometrium
Badania nie wykazują wpływu endometriozy na implantację zarodka w macicy.
Postać choroby, a skuteczność metod wspomaganego rozrodu Niezależnie od postaci choroby (np. endometrioza powierzchowna, drobnoguzkowa, głęboko naciekająca), szanse na implantację zarodka po leczeniu ART są porównywalne. Endometrioza wymaga indywidualnego podejścia, ale nie oznacza automatycznie niepłodności i nie wyklucza skutecznego leczenia.
Jak endomemtrioza i adenomioza wpływa na przebieg ciąży ?
Na podstawie przeglądu informacji na temat endometriozy i adenomiozy w korelacji do czynników ryzyka w przebiegu ciąży stwierdzono że Pacjentki z endometriozą mają większe ryzyko niepożądanych zdarzeń i powikłań w przebiegu ciąży
W ciąży po leczeniu endmietriozy zaobserwowano zwiększenie ryzyka:
- preeklampsji
- cukrzycy ciążowej
- łożyska przodującego
- krwawienia przedporodowego
- porodu operacyjnego
Natomiast w ciążach u kobiet z adenomiozą obserwuje się zwiększenie ryzyka
- preeklampsji
- porodu przedwczesnego
- krwawienia poprodowego
- niskiej wagi urodzeniowej noworodka
- dysproporcji wagi płodu względem wieku ciąży
Jak postępować i jak się przygotować do ciąży ?
Pomimo dowodów na temat powikłań w ciąży z endometriozą adenomiozą poradnictwo nie jest precyzyjne. Dotychczas nie wypracowano rekomendacji ani modelu specjalistycznej opieki nad ciężarnymi.
Postulowane jest wypracowanie modelu długoterminowej opieki, począwszy od wczesnej diagnozy i leczenia w młodym wieku, poprzez metody leczenie bólu (farmakologiczne/ chirurgiczne), planowanie płodności, poradnictwo przedkoncepcyjne czy okołociażowe.
Szczególnej uwagi w ciąży wymagają pacjentki z głęboką endometrizą i adenomiozą.
Właściwe poradnictwo u tych pacjentek jest trudne, ale uzasadnione.
Dlatego po zdiagnozowaniu endometriozy i/lub adenomiozy warto długoterminowo pozostać pod specjalistyczną opieką by monitorować przebieg leczenia, planowanie ciąży, właściwy nadzór nad taką ciażą i postępowanie prozdrowotne po okresie prokreacji.
Endometrioza – diagnostyka
Najważniejsze jest wczesne rozpoznanie. Rozpoznanie postawione z opóźnieniem (bardzo często kilkuletnim) rozpoznanie lub niewłaściwe leczenie może doprowadzić do poważnych konsekwencji dla zdrowia.
W diagnostyce endometriozy ważne jest doświadczenie lekarza oraz umiejętność dobrania metod diagnostycznych takich jak testy biochemiczne czy badania obrazowe (np. USG, MRI), które pomagają określić lokalizację ognisk i stopień zaawansowania choroby.
Doświadczony lekarz rozpoznaje chorobę już nawet po dokładnym wywiadzie z pacjentką, badaniu ginekologicznym oraz badaniu obrazowym.
Leczenie endometriozy
Leczenie powinno być włączone niezwłocznie i dobierane indywidualnie, zależnie od stanu klinicznego pacjentki i z uwzględnieniem planów ze szczególnym uwzględnieniem chęci zajścia w ciążę. a jej celem jest nie tylko złagodzenie objawów, ale też zahamowanie rozwoju choroby i uniknięcie powikłań.
Współczesna terapia endometriozy skupia się na: zatrzymaniu rozwoju zmian,
zmniejszeniu dolegliwości bólowych, ochronie narządów rozrodczych, poprawie płodności i jakości życia.
W zależności od sytuacji leczenie może obejmować: terapię przeciwbólową, hormonalne hamowanie aktywnych ognisk endometriozy, leczenie operacyjne przy rozległych zmianach lub nieskuteczności farmakoterapii.
Endometrioza u nastolatek
Z uwagi na przebieg choroby oraz jej wpływ na codzienne funkcjonowanie, kluczowe jest wczesne postawienie prawidłowej diagnozy, a następnie terapia, w celu poprawy jakości życia młodych pacjentek.
Celem rozszerzenia diagnostyki obrazowej w kierunku endometriozy przydatne jest wykonanie rezonansu magnetycznego miednicy mniejszej. Nie ma jednak konieczności wykonywania rezonansu magnetycznego rutynowo. Jako terapię pierwszego rzutu zaleca się leczenie hormonalne, leczenie przeciwbólowe.
Postępowanie chirurgiczne należy uwzględnić w ostateczności. Leczenie dziewcząt w okresie dojrzewania powinno być ukierunkowane na kontrolę dolegliwości, ograniczenie postępu choroby, zaoszczędzenie przyszłej płodności.
